Italie en Jack Unterweger - 15 juni'11

Jack Unterwegen, Misdaad, detectiveroman, Bureau MaRiT, blog

In het voorjaar van 2011 hebben wij van een heerlijke vakantie in Italie kunnen genieten, te gast bij onze vrienden in Brindisi. Brindisi ligt aan de kust van zuid Italie, waar ook een basis van de VN gevestigd is. In het gezelschap van onze vriend en zijn Kosovaarse vrouw, die zich door het gebruik van uitvoerige handgebaren en een mix van Latijnse woorden en 'molto bene' goed verstaanbaar kan maken, hebben wij van die typisch Italiaanse stadjes bezocht, waaronder Brindisi zelf en Ostuni, de witte stad, omringd door weidse velden met eeuwenoude olijfbomen. Lecce, ook zo'n typisch exotische stad, met zijn smalle paadjes en intieme kijkjes in romantische hofjes gedecoreerd met wolken van paarse bougainvilles en rijen Oleanders, wit, roze, rood, een rijkdom aan kleur, en hebben een indrukwekkende grot bezocht, de tour duurde twee uur, waar wij dwaalden door onderaardse gangen te midden van een betoverend landschap van doorzichtig witte stalactieten en stalagmieten, die soms heel herkenbare vormen hadden zoals onze goed articulerende, Engelssprekende gids ons met veel enthousiasme vertelde. 

Een voor ons Westerlingen onbekend fenomeen is de siesta, van 13.00uur tot 16.00uur, waar de Italianen heel serieus mee omgaan. Het ene moment slenter je nog door overvolle straatjes met luidruchtige mensen en klokslag een uur zijn dezelfde straten verlaten en alle winkels gesloten, de enige aanwezigen zijn bruidsparen die de stilte benutten voor een fotosessie langs de statige kerken en mooie fonteinen. Over de smaak van het Italiaanse eten valt niet te twisten, deze mensen weten hoe ze het beste kunnen halen uit de producten van hun land, waarbij het gebruik van de verschillende kazen een belangrijke rol speelt, maar ook de verrukkelijke pizza's, pasta's, verse vis, puddingen van niet te versmaden ijs en overheerlijk fruit zijn een weldaad voor de smaakpapillen. Een enkel voorgerecht waarbij verrassende 'anti pasti' de revue passeerde, was al voldoende om de hongerige maag te vullen, met tot slot nog een handkus van de charmante gastheer waarbij er niets anders opzat dan Italie in je hart te sluiten. 

Voor mij persoonlijk was het heerlijk om er even uit te zijn en te genieten van een andere cultuur, van onze vrienden en van de luxe van het lezen van een goed boek. Meestal beperk ik mij tot het lezen van vakliteratuur en dit keer had ik voor een waargebeurd verhaal over de seriemoordenaar Jack Unterweger gekozen. Het is het verbazingwekkende verhaal van een man die levenslang kreeg voor een verschrikkelijke moord die hij had begaan op een jonge vrouw en na 15 jaar vrijkwam omdat hij zijn levensverhaal in de gevangenis had opgeschreven waarmee hij de sympathie van literair Oostenrijk won. Met de achterliggende gedachte dat een gevangene die zo'n boek over zijn miserabele jeugd kon schrijven, eenvoudigweg wel gerehabiliteerd moest worden, werd vanuit hooggeplaatste kringen druk gelobbyd om hem vrij te krijgen daarbij uit het oog verliezend welke verschrikkelijke misdaad hem dan precies in de gevangenis had doen belanden. In 1990 werd Jack Unterweger in vrijheid gesteld, hij was toen 41, slim, manipulatief, onderhoudend en daardoor levensgevaarlijk, zo bleek na zijn uiteindelijke veroordeling op 11 prostituees in Oostenrijk, Amerika en Tjechie en uiteindelijke zelfmoord drie jaar later na het horen van het vonnis. 

Hoe heeft dit kunnen gebeuren, vroeg de wereld zich af, hoe heeft deze man de moorden rustig kunnen begaan, terwijl hij in dezelfde tijd op handen gedragen werd door de elite van Oostenrijk en zich gedroeg als een literaire beroemdheid. Niet eerder was er literair werk verschenen door een gevangene en menig hoogopgeleide Oostenrijker werd gegrepen door het verhaal van deze charismatische persoonlijkheid van 1,65 meter lang. Eenmaal buiten de gevangenismuren gedroeg Jack Unterwegen zich als een gevierde persoonlijkheid, hij werd filmster, hij acteerde, was journalist en schreef boeken, terwijl dezelfde persoon 's nachts transformeerde tot een sadistische psychopaat. De slachtoffers werden gewurgd met hun eigen kledingstuk, hun bh of panty, hun handen op hun rug geboeid met een ingewikkelde knoop, de knoop die hem later zou verbinden aan de identieke moord op elf prostituees. Deze 'vrouwenhater' had vreemd genoeg vele vriendinnen met wie hij ook relaties aanging, hoewel hij soms sadistische trekjes vertoonde en er vreemde bedrituelen, inclusief handboeien, op nahield volgens de meisjes. 

Eenmaal het oordeel geveld, waren lang niet alle vrouwen met wie hij was omgegaan overtuigd van zijn schuld. Jack Unterweger bleek een enorme aantrekkingskracht op vrouwen te hebben met zijn jeugdige charme, jongensachtige glimlach en charisma, hoewel hij zich opzichtig kleedde en klein van stuk was. Zelfs in de rechtbank kwamen vrouwen in zijn ban, de onthutsende, uitvergrote foto's van zijn slachtoffers ten spijt. Tijdens de hoorzittingen die 30 dagen zouden duren en waarin wel 16o getuigen gehoord werden, was een jonge juriste zo door hem gebiologeerd dat ze een briefwisseling met hem begon en zijn aanzoek om met hem te trouwen vanuit de gevangenis accepteerde. Hoe blind kun je zijn als vrouw? Rechercheurs uit diverse landen hadden er hun handen vol aan en enkele kostten het twee jaar van hun leven, door hun obsessie om Jack Unterweger ondanks het gebrek aan harde bewijzen veroordeeld te krijgen. 

Toen Jack Unterwegen oog in oog stond met de juryleden die ook in Oostenrijk het laatste oordeel mogen vellen, wist hij precies te vertellen hoeveel juryleden aan zijn kant stonden, hoeveel niet en wie nog twijfelde, het klopte. Ook wist hij feilloos de vrouw van zijn advocaat aan te wijzen in de overvolle rechtbank, hoewel hij haar nooit gezien had maar door een eerder gesprek met hem had begrepen dat de man op blonde, volumptueuze vrouwen viel. Toppunt van zijn arrogantie (en van de naiviteit van politie en andere leden van de gevestigde orde), was, toen hij het voor elkaar kreeg als journalist een ritje met rechercheurs belast met het onderzoek naar de seriemoordenaar wist te regelen. Zodoende was hij op de hoogte van de vorderingen van het onderzoek en de tekortkomingen van de politie, uitermate geraffineerd en daardoor nog moeilijker te betrappen op een misstap. Toen hij uiteindelijk veroordeeld werd voor de moord op de 11 prostituees, hing hij zichzelf op voordat het getekende vonnis bekrachtigd was, met precies dezelfde ingewikkelde wurgknoop als die gebruikt was bij de moord op deze vrouwen. De schokkende bekentenis van een dode.

Absoluut een verhaal om over te blijven nadenken. Foto's van hem in het boek maakten zijn verhaal alleen nog maar ongeloofwaardiger, geen onsympathiek of boosaardig gezicht, maar bedachtzaam en jongensachtig gevaarlijk. Heel confronterend als je er altijd vanuit bent gegaan een misdadiger wel te zullen herkennen als de schimmige, gemeen kijkende, duistere types in hun zwarte kleding en vette haar. Niets was in zijn geval minder waar. Kortom niet echt een boek om vrolijk van te worden, maar wel leerzaam en op een duistere manier boeiend en goed beschreven door John Leake de schrijver van 'Jachtgebied'. In de Bureau MaRiT boeken zul je dit soort sadistische, duistere verhalen niet snel terugvinden, veelal is er een motief of handelen de daders vanuit hun gevoel, gevoed door gebeurtenissen uit het verleden, hoewel de manier van forensisch onderzoek en psyche van mensen wel herkenbaar zijn. Boeiend, misdadig, en in veel gevallen menselijk, helaas ontbrak het Jack Unterweger aan deze laatste eigenschap.

Al met al was de korte vakantie zeer de moeite waard en heb ik weer volop energie om mij in de wereld van de prive-detective Marit Johansen te storten...